Tháp Phổ Minh (Nam Định): Kiệt tác kiến trúc thời Trần
Phật giáo du nhập vào Việt Nam từ những năm đầu Công nguyên, tính đến nay đã có lịch sử gắn bó gần 2.000 năm. Trải qua các triều đại Đinh, Lê, Lý, Trần cho đến Lê Trung Hưng và Nguyễn, Phật giáo không chỉ là một tôn giáo mà đã hòa quyện sâu sắc vào đời sống tinh thần, trở thành nền tảng triết lý và văn hóa của dân tộc. Sự phát triển rực rỡ ấy được minh chứng rõ nét nhất qua hàng ngàn ngôi cổ tự trải dài khắp đất nước, lưu giữ những tinh hoa nghệ thuật tạo hình của từng thời kỳ.
Khác với sự đồ sộ của các công trình tôn giáo phương Tây, kiến trúc Phật giáo Việt Nam đề cao sự khiêm tốn, hài hòa với thiên nhiên. Các ngôi đình, chùa thường sử dụng vật liệu gỗ, gạch ngói với lối thiết kế mái đao cong vút, không gian bên trong được chia thành nhiều gian thờ trang nghiêm, tĩnh mặc. Điểm nhấn đặc biệt trong không gian tâm linh này chính là hệ thống đồ tế khí, tượng Phật và các bệ đá hoa sen. Những bệ đá cổ mang đậm phong cách nghệ thuật thời Mạc hoặc Lê Trung Hưng thường được chạm trổ công phu các họa tiết rồng, phượng, sóng nước, hoa lá cúc dây... thể hiện thế giới quan và trình độ chế tác bậc thầy của nghệ nhân xưa.
.jpg)
Dù được chế tác từ những khối đá kiên cố nhất, các công trình và cổ vật này vẫn không thể chiến thắng được quy luật của thời gian. Trải qua hàng trăm năm dưới tác động của khí hậu nhiệt đới gió mùa ẩm, sự chênh lệch nhiệt độ, nấm mốc, cùng với khói hương liên tục bao phủ, bề mặt các bệ đá đã bị phong hóa nghiêm trọng. Nhiều chi tiết chạm khắc mờ dần, sứt mẻ hoặc biến đổi màu sắc. Nếu không có biện pháp lưu trữ kịp thời, những "trang sử bằng đá" này có nguy cơ biến mất vĩnh viễn.
Đứng trước nguy cơ mai một di sản, các phương pháp đo vẽ thủ công hay chụp ảnh 2D truyền thống không còn đáp ứng được yêu cầu bảo tồn khắt khe. Công nghệ máy quét 3D (3D Scanning) ra đời như một giải pháp cứu cánh. Bằng cách ghi lại hàng triệu điểm dữ liệu tọa độ không gian (Point Cloud), máy quét 3D tạo ra một "bản sao kỹ thuật số" (Digital Twin) chính xác đến từng micromet. Nguồn dữ liệu này không chỉ giúp lưu trữ hình dáng nguyên bản vĩnh cửu mà còn là hệ quy chiếu chuẩn xác tuyệt đối để các nhà khảo cổ, kiến trúc sư tiến hành phục dựng, trùng tu khi hiện vật vật lý gặp sự cố trong tương lai.
Thị trường máy quét 3D hiện nay rất đa dạng, nhưng để đáp ứng được bài toán khảo cổ học số, thiết bị phải đạt được sự cân bằng giữa độ chính xác và tính linh hoạt. 3DeVOK MT nổi lên như một hiện tượng nhờ bộ thông số kỹ thuật ấn tượng:
Hệ thống nguồn sáng lai (Hybrid Light Source): Tích hợp 34 dải laser xanh, 22 dải laser hồng ngoại và ánh sáng cấu trúc hồng ngoại diện rộng (VCSEL).
Độ chính xác cao: Lên tới 0.04 mm và độ phân giải 0.05 mm.
Công nghệ không cần điểm mốc (Markerless): Cho phép quét trực tiếp mà không cần dán bất kỳ miếng dán định vị nào lên hiện vật – một tiêu chí tối quan trọng trong bảo tồn.
Lý thuyết là vậy, nhưng thực địa tại Chùa Hương Trai và Chùa Đại Bi lại là một câu chuyện hoàn toàn khác. Không gian thờ tự ở đây cực kỳ chật hẹp, các gian phòng rất tối, thiếu sáng rầm trọng. Hơn nữa, bề mặt bệ đá cổ bóng đen do ám khói hương lâu ngày.
Đội ngũ Real3dx Việt Nam quyết định sử dụng 3DeVOK MT chính vì khả năng kết hợp sức mạnh của tia laser và ánh sáng cấu trúc. Trong môi trường tối và với vật liệu đá tối màu, tia laser xanh đâm xuyên nhiễu quang học cực tốt để lấy biên dạng sắc nét, trong khi ánh sáng cấu trúc hồng ngoại giúp bắt tracking (định vị) diện rộng mà không cần dùng đến bình xịt phản quang hay dán điểm mốc.
Tại hiện trường, thử thách lớn nhất không đến từ hiện vật mà đến từ không gian vật lý. Các bệ đá cổ tại hai ngôi chùa có kích thước khá đồ sộ, chiều dài lên tới 2 - 3 mét. Thế nhưng, khoảng cách khoảng không lọt khe giữa các ban bệ đặt tượng, hoặc giữa bệ đá và vách tường chỉ vỏn vẹn 50 - 60cm.
Với một khoảng lùi quá hẹp như vậy, người vận hành gần như không có không gian để lùi lại lấy góc rộng hay đổi tư thế. Các dòng máy quét thông thường khi bị ép vào góc hẹp này sẽ lập tức mất dấu (lose tracking), buộc người dùng phải bắt đầu quét lại từ đầu, gây ức chế và làm gián đoạn toàn bộ tiến trình.
Khoảng cách không gian hẹp, khó tiếp cận đối với các dòng máy quét 3D cấp Công nghiệp
Thế nhưng, sự kết hợp giữa kỹ năng của chuyên gia Bùi Sơn Nam và thuật toán của 3DeVOK MT đã biến rào cản này thành cơ hội phô diễn sức mạnh. Nhờ thiết kế nhỏ gọn (chỉ 640g) và khả năng xử lý khung hình lến tới 70 FPS, thiết bị dễ dàng luồn lách qua các khe hẹp 50cm. Máy giữ tracking cực kỳ ổn định, đọc mượt mà các góc khuất mà không hề bị ngắt quãng.
Đáng kinh ngạc là, toàn bộ khối lượng công việc số hóa một bệ đá dài 3 mét với muôn vàn chi tiết chạm khắc phức tạp đã diễn ra vô cùng thuận lợi và hoàn tất chỉ trong vòng 20 phút – một con số kỷ lục đối với công tác thực địa trong điều kiện khắc nghiệt.
Anh Bùi Sơn Nam chia sẻ: "Quá trình thao tác diễn ra trơn tru hơn rất nhiều so với kịch bản dự tính ban đầu. Máy không đòi hỏi phải thiết lập thông số quá phức tạp khi chuyển từ vùng tối sang vùng có ánh sáng lọt vào. Việc phần mềm tự động loại bỏ nhiễu và ghép nối các luồng dữ liệu (stitching) theo thời gian thực giúp đội ngũ kỹ thuật hoàn toàn tự tin vào kết quả ngay tại hiện trường mà không cần phải mang về văn phòng mới biết dữ liệu có bị lỗi hay không."
Kết quả thu được từ máy quét 3DeVOK MT được khẳng định là chính xác và liên tục
Sau khi xuất tệp tin, các phép đo trên mô hình 3D cho thấy độ chính xác hình học hoàn hảo, hiển thị rõ từng vết mẻ li ti có kích thước chưa tới 1mm trên cánh sen đá. Tuy nhiên, điều làm đội ngũ Real3dx bất ngờ nhất chính là hệ thống camera màu (Texture Camera) của 3DeVOK MT. Khả năng tái tạo màu sắc bề mặt đá rêu phong, các vệt loang lổ, thấm đẫm nước do không khí nồm do thời gian được ghi nhận lại vô cùng trung thực, sống động và vượt xa kỳ vọng ban đầu, tạo ra một mô hình 3D trực quan có thể dùng ngay cho mục đích trưng bày thực tế ảo (VR/AR).
Dưới góc độ của những người làm nghề lâu năm, có thể khẳng định rằng: Trong phân khúc máy quét 3D tầm trung (entry-to-mid professional), 3DeVOK MT thực sự thể hiện sự vượt trội, bỏ xa nhiều đối thủ khác trên thị trường. Rất ít dòng máy nào trong cùng tầm giá có thể "sống sót" qua bài test quét không gian siêu hẹp thiếu sáng, không cần dán điểm mốc mà vẫn giữ được độ nét hình học và màu sắc ấn tượng như vậy. Nó xóa bỏ ranh giới giữa một thiết bị phổ thông và một công cụ đo lường công nghiệp đắt đỏ.
Di sản văn hóa và các công trình kiến trúc cổ không chỉ là tài sản của quá khứ, mà còn là kết tinh của bản sắc dân tộc, là "căn cước" văn hóa của mỗi quốc gia. Việc lưu giữ, bảo tồn những giá trị này trước sự bào mòn của thời gian là mệnh lệnh từ trái tim của những người làm văn hóa và công nghệ.
Sử dụng các thiết bị quét 3D chuyên dụng chính là chìa khóa để hiện thực hóa sứ mệnh đó. Và qua dự án tại cụm chùa cổ Hoài Đức, Real3dx Việt Nam đã chứng minh được sự lựa chọn vô cùng đúng đắn của mình. Thiết bị 3DeVOK MT không chỉ hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ mà còn tốt hơn ngoài sự mong đợi, xứng đáng là một "trợ thủ đắc lực" trong hành trình lưu giữ bản sắc và linh hồn của các di sản Việt Nam trên không gian số.
Chào đón sự xuất hiện của siêu phẩm công nghệ mới — máy scan 3D MQ từ thương hiệu 3DeVOK. Đây là cột mốc quan trọng giúp người dùng tiếp cận giải pháp số hóa 3D chuyên nghiệp với chi phí tối ưu nhất. Real 3DX đang triển khai chương trình khuyến mãi lớn nhất năm từ 10/03/2026 đến hết 31/03/2026
Xem thêm
Ngành hàng không vũ trụ là một trong những lĩnh vực đòi hỏi sự chính xác và an toàn tuyệt đối, từ khâu thiết kế, phát triển, thử nghiệm cho đến sản xuất. Với yêu cầu khắt khe như vậy, việc ứng dụng công nghệ hiện đại để cải thiện quy trình là điều vô cùng cần thiết. Công nghệ scan 3D chính là một giải pháp tiên tiến, mang lại cái nhìn chi tiết và toàn diện về máy bay hoặc các linh kiện, giúp các nhà sản xuất phát hiện và xử lý lỗi ngay từ sớm
Xem thêm
Tiếng Việt
English